TRAFİK KAZASINDAN KAYNAKLANAN CEZA VE TAZMİNAT DAVALARI
Trafik Kazası; karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olaylardır. (KTK.m.3)
Bir olayın trafik kazası olarak kabul edilebilmesi için;
- Olayın karayolunda meydana gelmesi,
- Olaya en az bir aracın karışmış olması,
- En azından bir aracın hareket halinde olması,
- Olayın ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanmış olması gerekmektedir.
TRAFİK SUÇLARI
TÜRK CEZA KANUNUNDA YER ALAN SUÇLAR
- TAKSİRLE YARALAMA
TÜK CEZA KANUNU MADDE 89 – (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. (ASLİYE CEZA MAHK.)
(2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
b) Vücudunda kemik kırılmasına,
c) Konuşmasında sürekli zorluğa,
d) Yüzünde sabit ize,
e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır.
(3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,
b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
d) Yüzünün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.
(4) Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (ASLİYE CEZA MAHK.)
(5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir. Fail basit veya bilinçli taksirle neticeye sebebiyet vermiş olmalıdır. Her iki taksirde de fail gerçekleşen neticeyi istememektedir.
- Taksirle yaralama suçunun soruşturması ve kovuşturması şikayete tabidir.
- Zamanaşımı; taksirle yaralama suçunda zamanaşımı süresi, suçun işlendiği tarihten itibaren TCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
- TAKSİRLE ÖLÜME NEDEN OLMA
TÜK CEZA KANUNU MADDE 85 –
(1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir. Kanun maddesinde de açıkça belirtilmiştir.
- Taksirle ölüme neden olma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; taksirle ölüme neden olma suçunda zamanaşımı süresi, TCK.m.66/1-d ve e maddesine göre;
d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,
e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır.
- TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKMA SUÇU
TÜK CEZA KANUNU MADDE 179-
(1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek, kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
- Suçun Manevi Unsuru kasttır. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ancak kasten işlenebilir.
- Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda zamanaşımı süresi,
TCK.m.179 Maddesi 1. Fıkra uyarınca dava zamanaşımı süresi 15 yıl; TCK.m.179 Maddesi 2 ve 3 maddelerindeki dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
- TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TAKSİRLE TEHLİKEYE SOKMA SUÇU
TÜK CEZA KANUNU MADDE-180
(1) Deniz, hava veya demiryolu ulaşımında, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olan kimseye üç aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir.
- Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda zamanaşımı süresi TCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
- RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK
TÜK CEZA KANUNU MADDE Madde 204–
(1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
- Suçun Manevi Unsuru kasttır. Genel kast yeterlidir.
- Resmi belgede sahtecilik suçunun kamu görevlilerince işlenmesi halinde soruşturması ve kovuşturması izin alınması gerekir; kamu görevlisi olmayanların suçu işlemesi halinde herhangi bir özellik yoktur resen soruşturma ve kovuşturma yapılır.
- Zamanaşımı; Resmi belgede sahtecilik suçunda zamanaşımı süresi;
TCK.m.204/1 içinTCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
TCK.m.204/2 içinTCK.m.66/1-d maddesine göre 15 yıldır.
KUSUR SORUMLULUĞU
HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU
Haksız Fiil Unsurları
Hukuka Aykırı Fiil Zarar İlliyet Bağı Kusur
- Hukuka Aykırı Fiil
Hukuka aykırılık, hukuka uygunluk sebeplerinden birinin bulunmaması halinde başkalarına zarar vermeyi yasaklayan veya zararlı sonucu önlemek amacıyla belirli bir davranışı emreden hukuk kurallarına aykırı her davranıştır.
Türk Borçlar Kanunu MADDE 49
Sorumluluk
MADDE 49– Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
- ZARAR
Zarar Türleri
Zararın ve kusurun ispatı
MADDE 50- Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.
- Maddi ve Manevi Zarar
- Mal Varlığı Zararı- Şahıs Varlığı Zararı
- Manevi Zarar
- Fiili Zarar-Yoksun Kalınan Kar-Normatif Zarar
- Diğer Kişisel Varlık Zararları
Olarak sınıflandırılmaktadır.
Borçlar Kanunu MADDE 51– Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür.
Borçlar Kanunu MADDE 52– Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim, tazminatı indirebilir.
MADDİ TAZMİNATLAR
Ölüm ve Bedensel zarar
a. Ölüm MADDE 53– Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır:
1. Cenaze giderleri.
2.Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar
b. Bedensel zarar MADDE 54– Bedensel zararlar özellikle şunlardır:
1. Tedavi giderleri.
2. Kazanç kaybı.
3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.
Borçlar Kanunu MADDE 55– Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır.
MANEVİ TAZMİNAT
Borçlar Kanunu MADDE 56- Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.
- İLLİYET BAĞI
Gerçekleşen zararla sorumluluğu doğuran olay veya davranış arasındaki sebep-sonuç ilişkisine, genel anlamda illiyet bağı denilir. Haksız fiil ile sebep arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır. Bu bağ kurulmazsa haksız fiilin bir koşulu eksik kalır. Sebeple sonuç arasında bağı kesen olgulara illiyet bağını kesen neden denir. Bunlar varsa haksız fiil faili sorumlu tutulamaz.
İlliyet bağını kesen sebepler;
- Mücbir Sebep
- Zarar Görenin Ağır Kusuru
- Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru
- KUSUR
Hukuk düzeninde kişinin hoş karşılanmayan davranışı kusurdur.
Kasıt, ağır ihmal, hafif ihmal şeklinde kusurun dereceleri mevcuttur. Kusur dereceleri tazminatın belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI
Maddi bir tazminattır. Üçüncü kişinin, ölüm nedeni ile uğradığı maddi zararların giderilmesi söz konusudur. Sorumlunun dava aşamasında vefat etmesi halinde vefat edenin mirasçılarına karşı dava devam eder. Destekten yoksun kalma tazminatı isteme hakkı, miras yoluyla ölenin mirasçılarına intikal edebilen bir hak değildir.
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin kişiliğine bağlı olmadan destekten yoksun kalan kişinin kişiliğinden kaynaklanan bir haktır. Mirasçı mirası reddetse dahi, sorumlu kişiye karşı destekten yoksun kalma tazminatı için dava açabilir.
Destekten oksun kalma tazminatının hesaplanmasında dikkate alınması gereken birçok etken mevcuttur.
ZAMANAŞIMI
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 109 – Zamanaşımı
Madde 109- Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri içinde geçerlidir.
Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülüklerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücü edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır.
Zamanaşımı Süresinin Kesilmesi ve Durması Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Zamanaşımının Durması
Borçlar Kanunu Madde 153: Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur:
1. Velayet süresince, çocukların ana ve babalarından olan alacakları için.
2. Vesayet süresince, vesayet altında bulunanların vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacakları için.
3. Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için.
4. Hizmet ilişkisi süresince, ev hizmetlilerinin onları çalıştıranlardan olan alacakları için.
5. Borçlu, alacak üzerinde intifa hakkına sahip olduğu sürece.
6. Alacağı, Türk mahkemelerinde ileri sürme imkânının bulunmadığı sürece.
7. Alacaklı ve borçlu sıfatının aynı kişide birleşmesinde, birleşmenin ileride geçmişe etkili olarak ortadan kalkması durumunda, bu durumun ortaya çıkmasına kadar geçecek sürece.
Zamanaşımını durduran sebeplerin ortadan kalktığı günün bitiminde zamanaşımı işlemeye başlar veya durmadan önce başlamış olan işlemesini sürdürür.
Zamanaşımının Kesilmesi
Borçlar Kanunu Madde 154. Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir:
1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse.
2. Alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa.
KUSURSUZ SORUMLULUK
Haksız fiil sorumluluğu genel olarak kusura dayanmaktadır. Kusura dayanmayan sorumluluk bakımından zararla fiil arasında uygun illiyet bağının bulunması yeterlidir.
Olağan Sebep Sorumluluğu Tehlike Sorumluluğu
Olağan Sebep Sorumluluğu; eşya üzerinde hâkimiyeti olan kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması neticesinde meydana zararın doğmasından kaynaklanan sorumluluktur.
Tehlike Sorumluluğu; faaliyet sahibinin dikkat ve özen göstermesine rağmen faaliyet nedeni ile doğan zarardan sorumluluktur. Örneğin; motorlu taşıt işletenin sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.
İŞLETEN
MOTORLU ARACI GERÇEK İŞLETENLER
- Araç Sahibi
- Aracı Mülkiyeti Muhafaza Kaydı ile Satın Alan
- Aracı, Ariyet, Rehin Alan ve Uzun Süreli Kiracısı
FARAZİ İŞLETENLER
- Motorlu Araçla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar
- Yarış Düzenleyicileri
- Motorlu Aracı Çalan ya da Gasp Eden Kişiler
- Devlet ve Diğer Kamu Tüzel Kişiliklerinin İşleten Sorumluluğu
DİĞER SORUMLULUK HALLERİ
TRAFİK KAZASINDAN KAYNAKLANAN CEZA VE TAZMİNAT DAVALARI
Trafik Kazası; karayolu üzerinde hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olaylardır. (KTK.m.3)
Bir olayın trafik kazası olarak kabul edilebilmesi için;
- Olayın karayolunda meydana gelmesi,
- Olaya en az bir aracın karışmış olması,
- En azından bir aracın hareket halinde olması,
- Olayın ölüm, yaralanma veya zararla sonuçlanmış olması gerekmektedir.
TRAFİK SUÇLARI
TÜRK CEZA KANUNUNDA YER ALAN SUÇLAR
- TAKSİRLE YARALAMA
TÜK CEZA KANUNU MADDE 89 – (1) Taksirle başkasının vücuduna acı veren veya sağlığının ya da algılama yeteneğinin bozulmasına neden olan kişi, üç aydan bir yıla kadar hapis veya adli para cezası ile cezalandırılır. (ASLİYE CEZA MAHK.)
(2) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin sürekli zayıflamasına,
b) Vücudunda kemik kırılmasına,
c) Konuşmasında sürekli zorluğa,
d) Yüzünde sabit ize,
e) Yaşamını tehlikeye sokan bir duruma,
f) Gebe bir kadının çocuğunun vaktinden önce doğmasına,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, yarısı oranında artırılır.
(3) Taksirle yaralama fiili, mağdurun;
a) İyileşmesi olanağı bulunmayan bir hastalığa veya bitkisel hayata girmesine,
b) Duyularından veya organlarından birinin işlevinin yitirilmesine,
c) Konuşma ya da çocuk yapma yeteneklerinin kaybolmasına,
d) Yüzünün sürekli değişikliğine,
e) Gebe bir kadının çocuğunun düşmesine,
Neden olmuşsa, birinci fıkraya göre belirlenen ceza, bir kat artırılır.
(4) Fiilin birden fazla kişinin yaralanmasına neden olması halinde, altı aydan üç yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. (ASLİYE CEZA MAHK.)
(5) Taksirle yaralama suçunun soruşturulması ve kovuşturulması şikâyete bağlıdır. Ancak, birinci fıkra kapsamına giren yaralama hariç, suçun bilinçli taksirle işlenmesi halinde şikâyet aranmaz.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir. Fail basit veya bilinçli taksirle neticeye sebebiyet vermiş olmalıdır. Her iki taksirde de fail gerçekleşen neticeyi istememektedir.
- Taksirle yaralama suçunun soruşturması ve kovuşturması şikayete tabidir.
- Zamanaşımı; taksirle yaralama suçunda zamanaşımı süresi, suçun işlendiği tarihten itibaren TCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
- TAKSİRLE ÖLÜME NEDEN OLMA
TÜK CEZA KANUNU MADDE 85 –
(1) Taksirle bir insanın ölümüne neden olan kişi, iki yıldan altı yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(2) Fiil, birden fazla insanın ölümüne ya da bir veya birden fazla kişinin ölümü ile birlikte bir veya birden fazla kişinin yaralanmasına neden olmuş ise, kişi iki yıldan on beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir. Kanun maddesinde de açıkça belirtilmiştir.
- Taksirle ölüme neden olma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; taksirle ölüme neden olma suçunda zamanaşımı süresi, TCK.m.66/1-d ve e maddesine göre;
d) Beş yıldan fazla ve yirmi yıldan az hapis cezasını gerektiren suçlarda onbeş yıl,
e) Beş yıldan fazla olmamak üzere hapis veya adlî para cezasını gerektiren suçlarda sekiz yıldır.
- TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TEHLİKEYE SOKMA SUÇU
TÜK CEZA KANUNU MADDE 179-
(1) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşımının güven içinde akışını sağlamak için konulmuş her türlü işareti değiştirerek, kullanılamaz hale getirerek, konuldukları yerden kaldırarak, yanlış işaretler vererek, geçiş, varış, kalkış veya iniş yolları üzerine bir şey koyarak ya da teknik işletim sistemine müdahale ederek, başkalarının hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye neden olan kişiye bir yıldan altı yıla kadar hapis cezası verilir.
(2) Kara, deniz, hava veya demiryolu ulaşım araçlarını kişilerin hayat, sağlık veya malvarlığı açısından tehlikeli olabilecek şekilde sevk ve idare eden kişi, üç aydan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (3) Alkol veya uyuşturucu madde etkisiyle ya da başka bir nedenle emniyetli bir şekilde araç sevk ve idare edemeyecek halde olmasına rağmen araç kullanan kişi yukarıdaki fıkra hükmüne göre cezalandırılır.
- Suçun Manevi Unsuru kasttır. Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçu ancak kasten işlenebilir.
- Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda zamanaşımı süresi,
TCK.m.179 Maddesi 1. Fıkra uyarınca dava zamanaşımı süresi 15 yıl; TCK.m.179 Maddesi 2 ve 3 maddelerindeki dava zamanaşımı süresi 8 yıldır.
- TRAFİK GÜVENLİĞİNİ TAKSİRLE TEHLİKEYE SOKMA SUÇU
TÜK CEZA KANUNU MADDE-180
(1) Deniz, hava veya demiryolu ulaşımında, kişilerin hayatı, sağlığı veya malvarlığı bakımından bir tehlikeye taksirle neden olan kimseye üç aydan üç yıla kadar hapis cezası verilir.
- Suçun Manevi Unsuru taksirdir.
- Trafik güvenliğini taksirle tehlikeye sokma suçunun soruşturması ve kovuşturması resen yapılır.
- Zamanaşımı; Trafik güvenliğini tehlikeye sokma suçunda zamanaşımı süresi TCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
- RESMİ BELGEDE SAHTECİLİK
TÜK CEZA KANUNU MADDE Madde 204–
(1) Bir resmi belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir resmi belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren veya sahte resmi belgeyi kullanan kişi, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. (2) Görevi gereği düzenlemeye yetkili olduğu resmi bir belgeyi sahte olarak düzenleyen, gerçek bir belgeyi başkalarını aldatacak şekilde değiştiren, gerçeğe aykırı olarak belge düzenleyen veya sahte resmi belgeyi kullanan kamu görevlisi üç yıldan sekiz yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
(3) Resmi belgenin, kanun hükmü gereği sahteliği sabit oluncaya kadar geçerli olan belge niteliğinde olması halinde, verilecek ceza yarısı oranında artırılır.
- Suçun Manevi Unsuru kasttır. Genel kast yeterlidir.
- Resmi belgede sahtecilik suçunun kamu görevlilerince işlenmesi halinde soruşturması ve kovuşturması izin alınması gerekir; kamu görevlisi olmayanların suçu işlemesi halinde herhangi bir özellik yoktur resen soruşturma ve kovuşturma yapılır.
- Zamanaşımı; Resmi belgede sahtecilik suçunda zamanaşımı süresi;
TCK.m.204/1 içinTCK.m.66/1-e maddesine göre 8 yıldır.
TCK.m.204/2 içinTCK.m.66/1-d maddesine göre 15 yıldır.
KUSUR SORUMLULUĞU
HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU
Haksız Fiil Unsurları
Hukuka Aykırı Fiil Zarar İlliyet Bağı Kusur
- Hukuka Aykırı Fiil
Hukuka aykırılık, hukuka uygunluk sebeplerinden birinin bulunmaması halinde başkalarına zarar vermeyi yasaklayan veya zararlı sonucu önlemek amacıyla belirli bir davranışı emreden hukuk kurallarına aykırı her davranıştır.
Türk Borçlar Kanunu MADDE 49
Sorumluluk
MADDE 49– Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.
- ZARAR
Zarar Türleri
Zararın ve kusurun ispatı
MADDE 50- Zarar gören, zararını ve zarar verenin kusurunu ispat yükü altındadır. Uğranılan zararın miktarı tam olarak ispat edilemiyorsa hâkim, olayların olağan akışını ve zarar görenin aldığı önlemleri göz önünde tutarak, zararın miktarını hakkaniyete uygun olarak belirler.
- Maddi ve Manevi Zarar
- Mal Varlığı Zararı- Şahıs Varlığı Zararı
- Manevi Zarar
- Fiili Zarar-Yoksun Kalınan Kar-Normatif Zarar
- Diğer Kişisel Varlık Zararları
Olarak sınıflandırılmaktadır.
Borçlar Kanunu MADDE 51– Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler. Tazminatın irat biçiminde ödenmesine hükmedilirse, borçlu güvence göstermekle yükümlüdür.
Borçlar Kanunu MADDE 52– Zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hâkim, tazminatı indirebilir veya tamamen kaldırabilir. Zarara hafif kusuruyla sebep olan tazminat yükümlüsü, tazminatı ödediğinde yoksulluğa düşecek olur ve hakkaniyet de gerektirirse hâkim, tazminatı indirebilir.
MADDİ TAZMİNATLAR
Ölüm ve Bedensel zarar
a. Ölüm MADDE 53– Ölüm hâlinde uğranılan zararlar özellikle şunlardır:
1. Cenaze giderleri.
2.Ölüm hemen gerçekleşmemişse tedavi giderleri ile çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
3. Ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları kayıplar
b. Bedensel zarar MADDE 54– Bedensel zararlar özellikle şunlardır:
1. Tedavi giderleri.
2. Kazanç kaybı.
3. Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar.
4. Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.
Borçlar Kanunu MADDE 55– Destekten yoksun kalma zararları ile bedensel zararlar, bu Kanun hükümlerine ve sorumluluk hukuku ilkelerine göre hesaplanır. Kısmen veya tamamen rücu edilemeyen sosyal güvenlik ödemeleri ile ifa amacını taşımayan ödemeler, bu tür zararların belirlenmesinde gözetilemez; zarar veya tazminattan indirilemez. Hesaplanan tazminat, miktar esas alınarak hakkaniyet düşüncesi ile artırılamaz veya azaltılamaz. Bu Kanun hükümleri, her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine ya da kişinin ölümüne bağlı zararlara ilişkin istem ve davalarda da uygulanır.
MANEVİ TAZMİNAT
Borçlar Kanunu MADDE 56- Hâkim, bir kimsenin bedensel bütünlüğünün zedelenmesi durumunda, olayın özelliklerini göz önünde tutarak, zarar görene uygun bir miktar paranın manevi tazminat olarak ödenmesine karar verebilir. Ağır bedensel zarar veya ölüm hâlinde, zarar görenin veya ölenin yakınlarına da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir.
- İLLİYET BAĞI
Gerçekleşen zararla sorumluluğu doğuran olay veya davranış arasındaki sebep-sonuç ilişkisine, genel anlamda illiyet bağı denilir. Haksız fiil ile sebep arasında uygun illiyet bağı kurulmalıdır. Bu bağ kurulmazsa haksız fiilin bir koşulu eksik kalır. Sebeple sonuç arasında bağı kesen olgulara illiyet bağını kesen neden denir. Bunlar varsa haksız fiil faili sorumlu tutulamaz.
İlliyet bağını kesen sebepler;
- Mücbir Sebep
- Zarar Görenin Ağır Kusuru
- Üçüncü Kişinin Ağır Kusuru
- KUSUR
Hukuk düzeninde kişinin hoş karşılanmayan davranışı kusurdur.
Kasıt, ağır ihmal, hafif ihmal şeklinde kusurun dereceleri mevcuttur. Kusur dereceleri tazminatın belirlenmesi bakımından önem taşımaktadır.
DESTEKTEN YOKSUN KALMA TAZMİNATI
Maddi bir tazminattır. Üçüncü kişinin, ölüm nedeni ile uğradığı maddi zararların giderilmesi söz konusudur. Sorumlunun dava aşamasında vefat etmesi halinde vefat edenin mirasçılarına karşı dava devam eder. Destekten yoksun kalma tazminatı isteme hakkı, miras yoluyla ölenin mirasçılarına intikal edebilen bir hak değildir.
Destekten yoksun kalma tazminatı, ölenin kişiliğine bağlı olmadan destekten yoksun kalan kişinin kişiliğinden kaynaklanan bir haktır. Mirasçı mirası reddetse dahi, sorumlu kişiye karşı destekten yoksun kalma tazminatı için dava açabilir.
Destekten oksun kalma tazminatının hesaplanmasında dikkate alınması gereken birçok etken mevcuttur.
ZAMANAŞIMI
2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu Madde 109 – Zamanaşımı
Madde 109- Motorlu araç kazalarından doğan maddi zararların tazminine ilişkin talepler, zarar görenin zararı ve tazminat yükümlüsünü öğrendiği tarihten başlayarak iki yıl ve her halde, kaza gününden başlayarak on yıl içinde zamanaşımına uğrar.
Dava, cezayı gerektiren bir fiilden doğar ve ceza kanunu bu fiil için daha uzun bir zamanaşımı süresi öngörmüş bulunursa, bu süre, maddi tazminat talepleri içinde geçerlidir.
Zamanaşımı, tazminat yükümlüsüne karşı kesilirse, sigortacıya karşı da kesilmiş olur. Sigortacı bakımından kesilen zamanaşımı, tazminat yükümlüsü bakımından da kesilmiş sayılır.
Motorlu araç kazalarında tazminat yükümlülüklerinin birbirlerine karşı rücu hakları, kendi yükümlülüklerini tam olarak yerine getirdikleri ve rücü edilecek kimseyi öğrendikleri günden başlayarak iki yılda zamanaşımına uğrar.
Diğer hususlarda, genel hükümler uygulanır.
Zamanaşımı Süresinin Kesilmesi ve Durması Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.
Zamanaşımının Durması
Borçlar Kanunu Madde 153: Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı işlemeye başlamaz, başlamışsa durur:
1. Velayet süresince, çocukların ana ve babalarından olan alacakları için.
2. Vesayet süresince, vesayet altında bulunanların vasiden veya vesayet işlemleri sebebiyle Devletten olan alacakları için.
3. Evlilik devam ettiği sürece, eşlerin diğerinden olan alacakları için.
4. Hizmet ilişkisi süresince, ev hizmetlilerinin onları çalıştıranlardan olan alacakları için.
5. Borçlu, alacak üzerinde intifa hakkına sahip olduğu sürece.
6. Alacağı, Türk mahkemelerinde ileri sürme imkânının bulunmadığı sürece.
7. Alacaklı ve borçlu sıfatının aynı kişide birleşmesinde, birleşmenin ileride geçmişe etkili olarak ortadan kalkması durumunda, bu durumun ortaya çıkmasına kadar geçecek sürece.
Zamanaşımını durduran sebeplerin ortadan kalktığı günün bitiminde zamanaşımı işlemeye başlar veya durmadan önce başlamış olan işlemesini sürdürür.
Zamanaşımının Kesilmesi
Borçlar Kanunu Madde 154. Aşağıdaki durumlarda zamanaşımı kesilir:
1. Borçlu borcu ikrar etmişse, özellikle faiz ödemiş veya kısmen ifada bulunmuşsa ya da rehin vermiş veya kefil göstermişse.
2. Alacaklı, dava veya def’i yoluyla mahkemeye veya hakeme başvurmuşsa, icra takibinde bulunmuşsa ya da iflas masasına başvurmuşsa.
KUSURSUZ SORUMLULUK
Haksız fiil sorumluluğu genel olarak kusura dayanmaktadır. Kusura dayanmayan sorumluluk bakımından zararla fiil arasında uygun illiyet bağının bulunması yeterlidir.
Olağan Sebep Sorumluluğu Tehlike Sorumluluğu
Olağan Sebep Sorumluluğu; eşya üzerinde hâkimiyeti olan kişinin dikkat ve özen yükümlülüğüne aykırı davranması neticesinde meydana zararın doğmasından kaynaklanan sorumluluktur.
Tehlike Sorumluluğu; faaliyet sahibinin dikkat ve özen göstermesine rağmen faaliyet nedeni ile doğan zarardan sorumluluktur. Örneğin; motorlu taşıt işletenin sorumluluğu bir tehlike sorumluluğudur.
İŞLETEN
MOTORLU ARACI GERÇEK İŞLETENLER
- Araç Sahibi
- Aracı Mülkiyeti Muhafaza Kaydı ile Satın Alan
- Aracı, Ariyet, Rehin Alan ve Uzun Süreli Kiracısı
FARAZİ İŞLETENLER
- Motorlu Araçla İlgili Mesleki Faaliyette Bulunanlar
- Yarış Düzenleyicileri
- Motorlu Aracı Çalan ya da Gasp Eden Kişiler
- Devlet ve Diğer Kamu Tüzel Kişiliklerinin İşleten Sorumluluğu
DİĞER SORUMLULUK HALLERİ
- İşletilme halinde olmayan motorlu araçların neden olduğu zararlardan sorumluluk
- Meydana gelen trafik kazası sonrası yardım çalışmalarından dolayı yardım edenlerin maruz kaldığının zararlardan sorumluluk
- Meydana gelen trafik kazası sonrası araç sürücüsü veya yardımcı kişilerin kusurlarından dolayı araç işletenin sorumluluğu
- Birden çok işletenin birbirlerine verdikleri zararlardan dolayı sorumluluk